Του Γιάννη Τελώνη*

"There are three types of lies – lies, damn lies and statistics”
Attributed to Benjamin Disraeli – Tory Prime Minister 1868, 1874-1880

Η πιο πάνω φράση, κατά την άποψη μου, περιγράφει με συνοπτικό τρόπο τη βάση πάνω στην οποία διεξάχθηκε η διαμάχη, που μαινόταν για εβδομάδες στη Μεγάλη Βρετανία, όσον αφορά το δημοψήφισμα για την έξοδό της ή την παραμονή της χώρας στην Ε.Ε.  

Θεωρητικά η  "ενημέρωση" του κοινού, για ένα τόσο καίριο ζήτημα, θα έπρεπε να χαρακτηρίζεται από τη γνωστή φλεγματικότητα των Βρετανών, στην πράξη όμως τα πράγματα εξελίχθηκαν σε ένα πραγματικό όργιο υπερβολών, ανακριβειών και ψυχολογικής πίεσης από τα δυο αντίπαλα στρατόπεδα. Κύριο χαρακτηριστικό της διαμάχης ήταν η διάσπαση του συντηρητικού κόμματος στα δυο, ενώ ακόμη υπάρχει ο κίνδυνος η διάσπαση αυτή να παραμείνει και μετά το δημοψήφισμα -που πραγματοποιήθηκε στις 23 Ιουνίου. Κατά τη διάρκεια όλων αυτών υπήρχε και το χειρότερο σενάριο, το οποίο μιλούσε για τη διάλυση του ίδιου του Ηνωμένου Βασίλειου, αφού η Σκωτία ήθελε την παραμονή της στην Ευρώπη.

Τα επιχειρήματα που προβάλλονταν από τα αντίπαλα στρατόπεδα διαχωρίζονταν σε δυο άξονες:

Ο πρώτος αφορά στην προβολή οικονομικών δεδομένων και στατιστικών στοιχείων τα οποία, με επιλεκτική χρήση και διαφορετικές παραδοχές, παράγουν διαφορετικά αποτελέσματα. Οι υποστηρικτές της εξόδου υποστήριζαν ότι με την έξοδο η χώρα θα απαλλαγεί από την υποχρέωση της πληρωμής 350 εκατομμυρίων στερλινών την εβδομάδα στις Βρυξέλλες, για την κάλυψη του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Ενώ υποστήριζαν ότι το ποσό αυτό μπορεί να καλύψει όλες τις ανάγκες της Εθνικής Υπηρεσίας Υγείας (ΝΗS) και τις ανάγκες εκπαίδευσης και στέγασης. Όταν όμως ληφθούν υπόψη οι αγροτικές πληρωμές και η επιστροφή που συμφώνησε η Μάργκαρετ Θάτσερ τη δεκαετία του ’80, το ποσό μειώνεται στα 120 εκατομμύρια στερλίνες την εβδομάδα και αναιρεί την όλη επιχειρηματολογία τους.

Ο δεύτερος άξονας κινείται στον συναισθηματικό επηρεασμό. Οι υποστηρικτές της παραμονής προέβαλαν τον εφιάλτη της σταδιακής απομόνωσης, μιας φθίνουσας οικονομικής πορείας και απώλειας επιρροής. Κατά τη διάρκεια συζητήσεων ο Υπουργός Οικονομικών, ο οποίος έχει ταχθεί υπέρ της παραμονής στην Ε.Ε., προειδοποίησε ότι "με την έξοδο από την Ευρώπη οι τιμές των σπιτιών θα υποστούν καθίζηση". Όσοι έχουν ζήσει στη Βρετανία θα γνωρίζουν ότι οι τιμές των σπιτιών είναι το πιο προσφιλές θέμα συζήτησης -μετά τον καιρό- και η μεγαλύτερη επένδυση του μέσου Βρετανού. 

Μέσα σε όλα αυτά, οι μέσης ηλικίας Βρετανοί δηλώνουν κουρασμένοι από τη γραφειοκρατία των Βρυξελλών, που δημιουργεί δυσβάστακτα κόστη στις επιχειρήσεις και μειώνει την ικανότητά τους να ανταγωνιστούν τους Αμερικανούς, Κινέζους και Ινδούς.
 
Οι  νέοι, από την άλλη, προσβλέπουν στην Ευρώπη και θέλουν την ελευθερία κίνησης στην Ε.Ε. Το μεγαλύτερο τους πρόβλημα είναι η απροθυμία τους να εγγραφούν στους εκλογικούς καταλόγους για να έχουν δικαίωμα ψήφου.

Παρόλο που το κείμενο αυτό γράφεται πριν το δημοψήφισμα, θα βρίσκεται στα χέρια σας λίγες μέρες μετά από αυτό, έτσι θα ρισκάρω μια προσωπική εκτίμηση για το πώς έχουν εξελιχθεί τα πράγματα. Οι αγορές και η στερλίνα λίγο πριν το δημοψήφισμα αντικατόπτριζαν την αβεβαιότητα, το αίσθημα του φόβου μιας πιθανής αλλαγής και την αβεβαιότητα της εξόδου και της επόμενης μέρας. Εκτός συγκλονιστικών γεγονότων, πιστεύω ότι το τελικό αποτέλεσμα είναι υπέρ της παραμονής στην Ένωση. 

*Οικονομολόγος, Σύμβουλος Στρατηγικού Σχεδιασμού