Του Ιωάννη Γεωργίου*

Οι κυπριακές τράπεζες προσπαθούν τρία χρόνια μετά το "κούρεμα" να εξυγιάνουν τους ισολογισμούς τους ώστε, ως υγιή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, να είναι σύντομα σε θέση να χρηματοδοτήσουν την οικονομία και να αναλάβουν τον ρόλο τους στην ελεύθερη αγορά. 

Η προσπάθεια αυτή καθίσταται δύσκολη λόγω των πολύ ψηλών ποσοστών των Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων (ΜΕΔ), που βρίσκονται στο 55% του συνολικού αριθμού δανείων. Τα τελευταία στοιχεία της Ε.Ε. δείχνουν ότι ο αντίστοιχος μέσος όρος της Ε.Ε. είναι 6% και οποιαδήποτε σύγκριση είναι οπωσδήποτε σε βάρος των δικών μας τραπεζών. 

Το γεγονός αυτό αναδεικνύει, ακόμη μια φορά, την προσοχή που πρέπει να επιδειχθεί ώστε οι κακές τραπεζικές πρακτικές του παρελθόντος, όπως η αλόγιστη πιστωτική επέκταση, η ανάληψη υπερβολικών κινδύνων και οι ριψοκίνδυνες επενδύσεις, οι ελλιπείς λογιστικοί έλεγχοι, η ελλιπής εποπτεία κ.ά., να μην επαναληφθούν στο μέλλον.

Τα τελευταία οικονομικά αποτελέσματα των τραπεζών και τελευταία στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου μιλούν από μόνα τους.

Μειώθηκαν οι καταθέσεις

Το τραπεζικό σύστημα της Κύπρου πριν από το "κούρεμα" είχε καταθέσεις ύψους €70.2 δις. Τα τελευταία στοιχεία (Μάρτιος 2016) αναφέρουν πως οι συνολικές καταθέσεις ανέρχονται στα €45.7 δις, μια μείωση της τάξης του 35%. Εδώ πρέπει να αναφερθεί ότι απολέσθηκαν €8 δις καταθέσεις για να ανακεφαλαιοποιηθεί η Τράπεζα Κύπρου, καθώς και να απορροφήσει τις ζημιές της πρώην Λαϊκής. Τα τελευταία ετήσια αποτελέσματα δείχνουν πως ο Συνεργατισμός είχε ζημιές της τάξης των €167 εκατ. ευρώ και ανάγκη για πρόσθετη κρατική ενίσχυση σε κεφάλαια ύψους €175 εκατ. Επίσης να σημειωθεί ότι το ποσοστό των ΜΕΔ βρίσκεται στο 51% (€3.4 δις) και το συνολικό ύψος των προβλέψεων είναι στο 37.5% επί του συνόλου των δανείων.
Η Τράπεζα Κύπρου για το 2015 αναφέρει ζημίες €438 εκατ., με το ποσοστό των ΜΕΔ να βρίσκεται στα 62%. Το συνολικό ύψος των προβλέψεων είναι 24.1%, δηλαδή στα €5.4 δις επί του συνόλου των δανείων. Στα θετικά καταγράφεται η σταδιακή απεξάρτηση από τον ΕLA, με την εξάρτηση να βρίσκεται στα €3.3 δις ευρώ σε σχέση με περισσότερα από €11 δις το 2013.

Τέλος, η Ελληνική Τράπεζα κατάφερε να επανέλθει σε κερδοφορία με κέρδη €12 εκατ. (Αποτελέσματα 2015). Το ποσοστό των ΜΕΔ βρίσκεται στο 59% και το συνολικό ύψος των προβλέψεων στα €1.3 δις.

Χρειάζεται ακόμη να επισημανθεί ότι η τακτική των μαζικών αναδιαρθρώσεων που έχουν ακολουθήσει οι τράπεζες τα τελευταία χρόνια, μάλλον σπρώχνει το πρόβλημα κάτω από το χαλί παρά το αντιμετωπίζει, και οι κίνδυνοι από αυτό είναι περισσότερο από ορατοί.  

Διαχείριση προβληματικών στοιχείων

Ένας τρόπος αντιμετώπισης θα ήταν η ψήφιση μιας ολοκληρωμένης νομοθεσίας για το leasing (μιας αποτελεσματικής νομοθεσίας που θα αντιμετωπίζει το πρόβλημα των ΜΕΔ) καθώς και η δημιουργία μιας τράπεζας διαχείρισης προβληματικών στοιχείων ενεργητικού των τραπεζών. Το τελευταίο θα απαιτεί πέραν των άλλων και νέα κεφάλαια.

Από τα πιο πάνω άνετα συμπεραίνεται ότι οι κυπριακές τράπεζες απέχουν αρκετά από την εξυγίανση και ότι οι αμαρτίες του παρελθόντος θα καταδιώκουν τους ισολογισμούς τους γι’ αρκετό καιρό ακόμη.

Τα δεδομένα για το τραπεζικό σύστημα ίσως γίνουν πιο θετικά μετά από μια ενδεχόμενη λειτουργική λύση του κυπριακού προβλήματος.

*Οικονομικός Αναλυτής