Tου Pascal-Emmanuel Gobry 

Ο Γάλλος πρόεδρος Emmanuel Macron έχει υποσχεθεί ένα μεγαλειώδες "αντίο" στο πρόσφατο παρελθόν. Ο πιο νεαρός ηγέτης της Γαλλίας από το Ναπολέοντα, έχει φέρει στο προσκήνιο μια νέα γενιά μικρών σε ηλικία ηγετών, πολλοί από τους οποίους δεν έχουν ασκήσει ποτέ πολιτικό αξίωμα. Στην πρώτη του ομιλία προς τα δύο σώματα του γαλλικού κοινοβουλίου, ο Macron επανέλαβε το αίτημά του για μια νέα τάξη πραγμάτων -μια "πραγματική επανάσταση", όπως την χαρακτήρισε, που θα ενεργοποιήσει εκ νέου τη γαλλική πολιτική.

Όμως, ενώ τα νέα πρόσωπα και οι μεταρρυθμιστικές φιλοδοξίες είναι μια ευπρόσδεκτη αλλαγή στη Γαλλία, αξίζει να αναρωτηθούμε εάν προάγουν πράγματι έναν καινούριο τρόπο σκέψης. Με μία πιο προσεκτική ματιά θα δει κανείς ότι αυτοί που θα επωφεληθούν περισσότερο από τις πολιτικές του Macron είναι μια πιο πεπειραμένη ομάδα: οι "enarques" της Γαλλίας, δηλαδή οι απόφοιτοι της διάσημης σχολής δημόσιας διοίκησης Ecole Nationale d'Administration (ΕΝΑ) από όπου αποφοιτούν μελλοντικοί δημόσιοι υπάλληλοι.

Κάθε χώρα έχει τα δικά της "φυτώριά" για την ελίτ -πάρτε για παράδειγμα το Oxbridge στο Ηνωμένο Βασίλειο ή το Ivy League στην ΗΠΑ. Η γαλλική ΕΝΑ είναι σχετικά μικρό φυτώριο, με περίπου 80 έως 100 σπουδαστές κάθε χρόνο. Ωστόσο, οι απόφοιτοι της ENA καταλαμβάνουν αμέσως κορυφαίες θέσεις στις δημόσιες υπηρεσίες. Χάρη στους στενούς δεσμούς της κυβέρνησης με τις επιχειρήσεις και στο σύστημα που επιτρέπει στους δημόσιους υπαλλήλους να εργαστούν στον ιδιωτικό τομέα με την εγγύηση ότι μπορούν ανά πάσα στιγμή να επιστρέψουν στα παλιά τους καθήκοντα, οι απόφοιτοι της ENA κυριαρχούν και στον επιχειρηματικό κόσμο. (Αυτό εξηγεί πώς ο Macron κατέληξε να είναι managing partner της Rothschild & Co στη νεαρή ηλικία των 30 ετών, αφού πρώτα εργάστηκε για το Γαλλικό Υπουργείο Οικονομικών ως απόφοιτος της ENA).

Αυτός ο πυρήνας έμπειρων και καλά συνδεδεμένων επαγγελματιών αναμένεται να δει την επιρροή του να αυξάνεται υπό τον Macron -όχι εξαιτίας κάποιας συνωμοσίας που έχει στόχο την ενδυνάμωση της ελίτ, αλλά επειδή για έναν "enarque" τα περισσότερα προβλήματα λύνονται με τη βοήθεια άλλων "enarques". Υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτό έχει αρχίσει ήδη να γίνεται.

Πολλά ειπώθηκαν για το πώς ο Macron σύστησε τους νεοφώτιστους της πολιτικής στην Εθνοσυνέλευση. Ωστόσο τα μέλη της έχουν το ελάχιστο δυνατό προσωπικό και εξαρτώνται από τις κυβερνητικές υπηρεσίες. Ενώ τα μακροχρόνια μέλη που με την πάροδο των ετών έχουν οικοδομήσει σχέσεις και εμπειρογνωμοσύνη σε συγκεκριμένο τομέα και ως εκ τούτου δεν βασίζονται σε επίσημους φορείς αποτελούν εξαίρεση, τα περισσότερα από αυτά έχουν τώρα αποχωρήσει, αυξάνοντας έτσι τη δύναμη της (ελεγχόμενης από τους enarques) γραφειοκρατίας έναντι του νομοθετικού σώματος. Η απειρία των νέων μελών του Macron τους καθιστά πιο εξαρτημένους από την παλαιά φρουρά ή τουλάχιστον από τους αποφοίτους της ENA που διαχειρίζονται το μεγαλύτερο μέρος της γραφειοκρατίας.

Αντίστοιχα, η απόφαση του Macron να εμποδίσει τους πολιτικούς να ελέγχουν ταυτόχρονα πολλούς φορείς, ένα μέτρο που φαίνεται να υπακούει στην κοινή λογική, λειτουργεί προς όφελος των enarques. Η Γαλλία έχει πολλά διοικητικά στρώματα, με αποτέλεσμα κάθε τοπικό σχέδιο να χρειάζεται να παίρνει την έγκριση πολλών φορέων. Συχνά ο μόνος τρόπος για έναν τοπικό πολιτικό να αποσπάσει μια έγκριση ή επιδοτήσεις από τη διστακτική γραφειοκρατία είναι να εκλεγεί σε πολλούς φορείς. Αν και χωρίς αμφιβολία έχει καλή πρόθεση, η κίνηση θα καταφέρει ουσιαστικά να μειώσει την εξουσία των τοπικών εκλεγμένων αξιωματούχων σε σχέση με την κεντρική γραφειοκρατία όπου σε μεγάλο βαθμό κυριαρχούν οι enarques.

Ο προτεινόμενος αντιτρομοκρατικός νόμος του Macron έχει παρόμοιο αντίκτυπο. Η βασική ιδέα του νόμου είναι ότι αφαιρεί τη δυνατότητα αποφάσεων στις έρευνες κατά της τρομοκρατίας από τους δικαστές και τις αφήνει στα χέρια των νομαρχών, ανώτερων δημόσιων υπαλλήλων που είναι επιφορτισμένοι με την εποπτεία των αστυνομικών δυνάμεων σε συγκεκριμένες περιοχές. Στη Γαλλία, οι δικαστές δεν προέρχονται από την ENA, αλλά από μια διαφορετική σχολή δημόσιας διοίκησης. Οι νομάρχες πάντως, προέρχονται από εκεί. Ωστόσο, ασυνείδητα, ο Macron και οι σύμβουλοί του και ο πρωθυπουργός θεωρούν φυσικό ότι το πρόβλημα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας θα ήταν καλύτερα να αντιμετωπιστεί με τους enarques να δείχνουν το δρόμο.

Οι κανονιστικές αποφάσεις του Macron μπορεί επίσης να ωφελήσουν -μαντέψτε ποιον. Το Bloomberg News ανέφερε ότι η κυβέρνηση του Macron έχει κάνει μια αθόρυβη στροφή 180 μοιρών ως προς τους κανόνες της ΕΕ σχετικά με τις τράπεζες, αμβλύνοντας την παραδοσιακά hawkish γραμμή της Γαλλίας. Όπως γνωρίζει καλά ο Macron, τρεις από τις τέσσερις μεγαλύτερες γαλλικές τράπεζες βάσει παγίων διοικούνται από enarques, ενώ ο χρηματοοικονομικός κλάδος είναι ένα κοινό σημείο "προσγείωσης" για τους enarques. Θα ενθουσιαστούν.

Το πρόβλημα με όλα αυτά δεν είναι κατ 'ανάγκην ότι οι enarques είναι ακατάλληλοι για να κυβερνήσουν τη Γαλλία. Σε γενικές γραμμές, είναι πολύ έξυπνοι, ικανοί και με καλή αντίληψη του δημόσιου τομέα. Αλλά όπως με κάθε ομοιογενή ομάδα ανθρώπων που έχουν την ίδια εκπαίδευση, αντίστοιχη σταδιοδρομία και συχνά παρόμοια υπόβαθρα, η προκατάληψη και η ομαδική σκέψη μπορεί να αναλάβουν τον έλεγχο. Επεκτείνοντας την εξουσία των μη αιρετών γραφειοκρατών πάνω στους αιρετούς δημόσιους υπαλλήλους μπορεί να "εκπυρσοκροτήσει" μέσω εκείνων που αισθάνονται ήδη απαξιωμένοι από την πολιτική ελίτ και μάλιστα πρόσφατα απέρριψαν τα δύο κυρίαρχα κόμματα.

Η Γαλλία κυβερνήθηκε από enarques για το μεγαλύτερο μέρος της μεταπολεμικής εποχής και τα αποτελέσματα είναι μικτά. Η εποχή Macron θα έπρεπε να είναι ένα διάλειμμα από το παρελθόν. Το αν η τάξη των enarques μπορεί να χρησιμοποιήσει τη νέα και την παλιά της δύναμη για να συνδράμει στο στόχο του Macron να αναζωογονήσει τη γαλλική πολιτική μένει να φανεί. Αλλά ένα πράγμα είναι ξεκάθαρο: Ο άνθρωπος, την άνοδο του οποίου δεν προέβλεψε κανείς, δείχνει να είναι τελικά προβλέψιμος.