του Mac Margolis

Η καταμέτρηση των ψήφων συνεχίζεται στη Βενεζουέλα, αλλά το ουσιαστικό αποτέλεσμα της ψηφοφορίας της 30ης Ιουλίου για την εκλογή της Συντακτικής Συνέλευσης που θα προχωρήσει στην αναθεώρηση του Συντάγματος, έχει γίνει ήδη γνωστό. Η Αριστερά της Λατινικής Αμερικής, η οποία χαιρέτισε ομόφωνα τις εκλογές, είναι ο μεγάλος ηττημένος. 

Ξεκινώντας από το προφανές, ακόμη και με βάση τα δεδομένα της κατεστραμμένης δημοκρατίας της Βενεζουέλας, το σχέδιο να συνταχθεί ένα ακόμη Σύνταγμα – υπόψιν ότι πρόκειται για το 27ο της χώρας – είναι μία παρωδία. Η κυβέρνηση δεν μπήκε ποτέ στον κόπο να ρωτήσει τους πολίτες αν επιθυμούσαν μία νέα Χάρτα, όπως υπαγορεύει το ισχύον Σύνταγμα και απάντησε στην λαϊκή δυσαρέσκεια αναφορικά με το σχετικό διάταγμα, με βίαιη καταστολή – περίπου 125 άνθρωποι έχουν πεθάνει στις διαδηλώσεις που έχουν ξεσπάσει από τον Απρίλιο, εξ αυτών τουλάχιστον 10 έχασαν τη ζωή τους την προηγούμενη Κυριακή. 

Χάρη στους επίσημους κανόνες – οι οποίοι δίνουν μεγάλο συντελεστή στάθμισης στις ψήφους που προέρχονται από φίλα προσκείμενες στο καθεστώς περιφέρειες – η συντριπτική πλειονότητα των υποψηφίων για την Συντακτική Επιτροπή των 545 μελών, ήταν ουσιαστικά υποστηρικτές του κυβερνώντος σοσιαλιστικού κόμματος. Το νέο Σώμα, αρκετά βολικά, θα έχει εξουσία πάνω στην "ενοχλητική” Εθνοσυνέλευση η οποία ελέγχεται από την αντιπολίτευση, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος να την διαλύσει και να δώσει στον αυταρχικό ηγέτη της Λατινικής Αμερικής ακόμη περισσότερες διακριτές εξουσίες. 

Ίσως να σκεφτείτε ότι όλα αυτά θα έκαναν τους υποστηρικτές της δημοκρατίας να διαχωρίσουν τη θέση τους, κι όμως τα ηγετικά στελέχη της λατινοαμερικανικής Αριστεράς, δεν έχουν πάψει να φωνασκούν και να ευλογούν την παρανοϊκή κυβέρνηση του Maduro, ενώ παράλληλα επιτίθενται στους διαφωνούντες αποκαλώντας τους καπιταλιστικά γρανάζια ή φερέφωνα του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού.

Το Κόμμα των Εργατών της Βραζιλίας, που κάποτε θεωρούταν φωτεινό παράδειγμα της νέας λατινοαμερικανικής Αριστεράς, έχει ανοίξει τον δρόμο, με τον πρόεδρο του κόμματος, Glesi Hoffmann να καλεί τους συμμετέχοντες σε μία περιφερειακή συνάντηση της Αριστεράς, να δείξουν "υποστήριξη και αλληλεγγύη” καθώς το καθεστώς του Maduro είναι αντιμέτωπο με μία "βίαιη επίθεση της Δεξιάς” στη "νέα φάση του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού”. 

Υψηλόβαθμα στελέχη του κομμουνιστικού κόμματος και αριστεροί ηγέτες στη Χιλή και την Κολομβία, αλλά και αντίστοιχες σοσιαλιστικές οργανώσεις σε όλη τη Λατινική Αμερική, χαιρετίζουν τον ατρόμητο ηγέτη της Βενεζουέλας και έχουν κάνει ανώδυνες δηλώσεις περί ειρηνικής διαπραγμάτευσης, ξεχνώντας ότι οι σκληρές τακτικές του Maduro έχουν εξαλείψει όλες τις ελπίδες για διάλογο. Και παρόλο που ο Ουρουγουανός Luis Almagro, ο ευθύς γενικός γραμματέας του Οργανισμού Αμερικανικών Κρατών, επέπληξε σφόδρα την αυταρχική βία στη Βενεζουέλα (αποκάλεσε την Κυριακή των εκλογών "ημέρα πένθους¨), ο κυβερνών αριστερός συνασπισμός της χώρας του, το Ευρύ Μέτωπο, έχει ταχθεί στο πλευρό του Μπολιβαριανού ηγέτη κάνοντας λόγο για "αυτοδιάθεση” της Βενεζουέλας. 

Τέτοια ατολμία μπροστά σε αυτή την "χονδροειδή στρέβλωση της δημοκρατίας”, όπως την αποκαλεί ο πολιτικός επιστήμονας του Amherst College, Javier Corrales, προκαλεί τουλάχιστον προβληματισμό. Εξάλλου, πριν από περίπου τρεις δεκαετίες, τα αριστερά κόμματα ήταν στο στόχαστρο ορισμένων από τις πιο αδίστακτες μηχανές δημοκρατικής καταπίεσης στον κόσμο. Κορυφαίοι διανοούμενοι είτε φυλακίζονταν είτε στέλνονταν στην εξορία επειδή εξέφραζαν τη γνώμη τους, ή "εξαφανίζονταν” από τους χουντικούς. 

Η Αριστερά αντιστάθηκε και οδήγησε στην επιστροφή της δημοκρατίας στην κεντρική πολιτική σκηνή και εν τέλει στα προεδρικά μέγαρα όλης της Λατινικής Αμερικής. Αλλά το πολιτικό μέλλον τους κατέρρευσε με το τέλος της αφθονίας των εμπορευμάτων, που την εκμεταλλεύτηκαν αλλά δεν κατάφεραν να την τιθασεύσουν, κατάσταση που δεν είναι πουθενά πιο δραματική απ' ότι στη Βενεζουέλα. 

Με την πάροδο του χρόνου, ακόμη και μερικοί από τους συμπαθούντες αριστερούς στοχαστές, άρχισαν να ανακαλούν και να κάνουν λόγο για πολιτικές αποτυχίες των σκληροπυρηνικών αριστερών κυβερνήσεων, όπως έκανε φέτος ο γνωστός διανοούμενος του MIT, Noam Chomsky. Τον Μάιο, πλήθος διακεκριμένων Λατινοαμερικάνων διανοούμενων αποδοκίμασαν δημοσίως τς επιθέσεις του Maduro στους δημοκρατικούς θεσμούς και κατήγγειλαν τους αριστερούς που έκαναν τα "στραβά μάτια", στην αυταρχική στροφή του καθεστώτος. 

Η καταστροφή που έχει επέλθει στη Βενεζουέλα και οι αλλαγές στην περιουσιακή κατάσταση των πολιτών στην περιοχή θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια ευκαιρία για τα αριστερά κόμματα να αναθεωρήσουν τη λαϊκίστικη αντιαμερικανική ρητορική που εδώ και πολύ καιρό κυριαρχεί στη Λατινική Αμερική. Αλλά τα "συγχωροχάρτια” συνεχίζονται, όπως φάνηκε από τα εύσημα που έδωσαν τη Δευτέρα οι υποστηρικτές του μπολιβαριανισμού από το Santo Domingo μέχρι το La Paz, για τις "ιστορικές" εκλογές της Βενεζουέλας.

Φυσικά, πολλά από αυτά μπορεί να αποτελούν μία πολιτική στάση που έχει περισσότερη σχέση με την εγχώρια ατζέντα παρά με τη Βενεζουέλα. "Το να είσαι ακραίος αριστερός, είναι ένας τρόπος για τα κόμματα να αποφύγουν τη συζήτηση για το τι πήγε στραβά, και η παλιά συνταγή του αντιιμπεριαλισμού και η καπιταλιστική απειλή δημιουργεί εύκολα συναίνεση μεταξύ των ριζοσπαστών, επιτρέποντάς τους να αποφύγουν τις μεταξύ τους διαμάχες", μου είπε ο Corrales.

Σκεφτείτε το Κόμμα των Εργαζομένων της Βραζιλίας (PT), του οποίου η λαϊκίστικη ατζέντα ήταν ισχυρότερη ακόμα και από την επενδυτική έκρηξη στα εμπορεύματα, ωθώντας τη χώρα στη χειρότερη ύφεση στην ιστορία της και σε σκληρή λιτότητα. "Η κύρια απειλή σήμερα για το PT δεν προέρχεται από τη Δεξιά, αλλά από τα ακραία αριστερά κόμματα, που κατηγορούν τους μη ακραίους αριστερούς ότι είναι υπερβολικά ρεαλιστές και εγκαταλείπουν τις ιδεολογικές τους δεσμεύσεις", δήλωσε ο Oliver Stuenkel, καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Getulio Vargas Foundation στο Sao Paulo.

Αυτό μπορεί να είναι απλώς μια συνηθισμένη πολιτική τακτική, αλλά αυτοί οι ελιγμοί δεν βοηθούν σε τίποτα τη λατινοαμερικανική δημοκρατία, που θα μπορούσε να στηριχθεί σε νέα κόμματα και νέες ιδέες αντί σε απολιθώματα και μνησικακίες. Μια νέα έρευνα της Agora, ένα πολιτικό κίνημα της Βραζιλίας, διαπίστωσε ότι το 59% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι δεν θα ψηφίσει κάποιον υποψήφιο από τα μεγαλύτερα κόμματα της Βραζιλίας (PMDB, PT και PSDB), ενώ το 52% είπε ότι "μόνο όσοι δεν έχουν υπάρξει ποτέ υποψήφιοι, με κανένα κόμμα μπορούν πραγματικά να επιφέρουν την απαραίτητη αλλαγή στη Βραζιλία".

Αν η εύθραυστη Αριστερά της Λατινικής Αμερικής ψάχνει για μια νέα ρητορική, οι ηγέτες της καλά θα κάνουν να ακούσουν τις φωνές των ψηφοφόρων τους, όχι τον θόρυβο από το Καράκας.