της Therese Raphael

Το καλύτερο που έχει να κάνει κανείς με τα λάθη, είναι να διδαχθείς από αυτά. Έτσι, εκτός από τα βιβλία που θα πάρει μαζί στις διακοπές της, η πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Theresa May, θα μπορούσε να ρίξει μία ματιά στην μελέτη για τις βρετανικές εκλογές που μόλις δημοσιεύθηκε, η οποία δείχνει ποια ήταν η κυρίαρχη έννοια των ψηφοφόρων, καθώς προσέρχονταν στις κάλπες των γενικών εκλογών του 2017: το Brexit.

Οι εκλογές υποτίθεται ότι θα ήταν "περίπατος” για την May και την κυβέρνηση του Συντηρητικού κόμματός της. Τις εξήγγειλε τον Απρίλιο, όταν η δημοτικότητά της ξεπερνούσε κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες αυτή του αντιπολιτευόμενου κόμματος των Εργατικών. Μέχρι την διεξαγωγή των εκλογών τον Ιούνιο, αυτή η διαφορά είχε συρρικνωθεί σε επίπεδα στατιστικής ισοπαλίας. 

Μία ανάλυση για τις τάσεις μεταξύ του εκλογικού σώματος, που δημοσιεύθηκε μετά τις εκλογές από την εταιρεία ερευνών αγοράς YouGov, έδειξε ότι οι Εργατικοί έλαβαν ψήφους οι οποίες προορίζονταν αρχικά για τους Συντηρητικούς. Στην αρχή της προεκλογικής εκστρατείας, οι ψηφοφόροι έως την ηλικία των 34 ετών, ήταν πιο πιθανό να προτιμήσουν τους Εργατικούς, μετά από την ηλικία αυτή ήταν πιο πιθανό να ψηφίσουν τους Συντηρητικούς. Όταν έφτασε η στιγμή των εκλογών, η ηλικία των ψηφοφόρων που ήταν πιο πιθανό να επιλέξουν τους Συντηρητικούς είχε ανέλθει στα 47 έτη. Η νεανική ψήφος των Εργατικών, περιελάμβανε και πολλούς όχι και τόσο νεαρούς  ψηφοφόρους. 

διαγραμμα_VIEW_1
Αυτό υποδηλώνει ότι οι πιο νεαροί ψηφοφόροι δεν τρόμαξαν από τις πολιτικές των Εργατικών, οι οποίες περιλαμβάνουν την εθνικοποίηση εταιρειών και την αύξηση των φόρων. Στην πραγματικότητα, αυτές οι πολιτικές ενδεχομένως να ήταν δελεαστικές στα μάτια μίας γενιάς που δεν έχει καμία ανάμνηση από την οικονομική αναταραχή που βίωσαν οι Βρετανοί, την τελευταία φορά που οι Εργατικοί επιχείρησαν να εφαρμόσουν μία σοσιαλιστική ατζέντα, τη δεκαετία του 70. 

Όμως αυτό δεν περιγράφει όλη την εικόνα του απρόσμενου αποτελέσματος των εκλογών του 2017. Η μεγάλης κλίμακας έρευνα που δημοσιεύθηκε αυτήν την εβδομάδα, μας βοηθάει να καταλάβουμε γιατί οι ψηφοφόροι συμπεριφέρθηκαν με αυτό τον τρόπο. Από τα συμπεράσματα, προκύπτουν δύο σημαντικά διδάγματα – το ένα προφανές και το άλλο πιο αναπάντεχο. 

Το προφανές δίδαγμα είναι ότι η τακτική της εστίασης της προσοχής στην σκληρή αλλά προσηλωμένη στο καθήκον προσωπικότητα της May απέτυχε παταγωδώς. Αυτό ήταν αρκετά σαφές από τις δημοσκοπήσεις που έδειχναν κλείσιμο της "ψαλίδας” και από την αντιπολιτευτική κλίση των περισσότερων δημοσιευμάτων που μοιράστηκαν στα social media, αναφορικά με την προεκλογική εκστρατεία. 

Ενώ η εκστρατεία της May έχασε την ορμή της, η καμπάνια του ηγέτη των Εργατικών Jeremy Corbyn, "έτρεξε” αποτελεσματικά, όπως δείχνει η έρευνα. Τα ποσοστά αποδοχής του βελτιώθηκαν σταθερά κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, ενώ της May υποχώρησαν. Και η δημοφιλία του Corbyn βελτιώθηκε μεταξύ αυτών που είχαν προσφάτως "στρατολογηθεί” στις τάξεις των Εργατικών, των ψηφοφόρων αυτών που, πριν η May εξαγγείλει τις εκλογές, ήταν απίθανο να ασχοληθούν μαζί του. 

Το πιο εντυπωσιακό δίδαγμα από την έρευνα είναι το πόσοι πολλοί Βρετανοί χαρακτήρισαν το Brexit, ως το σημαντικότερο ζήτημα που είχαν στο μυαλό τους, όταν προσήλθαν στις κάλπες. Περισσότεροι από 30.000 ερωτώμενοι κλήθηκαν να απαντήσουν στο εξής ερώτημα: "Κατά την άποψή σας, ποιο είναι το σημαντικότερο ζήτημα που αντιμετωπίζει σήμερα η χώρα;”. Περισσότεροι από ένας στους τρεις, ανέφεραν το Brexit ή την Ευρωπαϊκή Ένωση – λιγότεροι από 1 στους 20, ανέφεραν την οικονομία. 

Το παρακάτω γράφημα, δείχνει τις λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν συχνότερα ως απάντηση, με το μέγεθος της κάθε λέξης να αντιπροσωπεύει τον αριθμό των φορών που αναφέρθηκε. 

διαγραμμα_VIEW_2

Οι ανησυχίες για τις πολύπλοκες διαπραγματεύσεις του Brexit, μπορεί να συγκαλύπτουν ανησυχίες αναφορικά με την οικονομία. Αλλά και πάλι αποτελεί έκπληξη για όσους από εμάς υποστήριζαν ότι οι Βρετανοί έχουν συμφιλιωθεί με την απόφαση του δημοψηφίσματος του 2016 για να εγκαταλείψουν την Ευρωπαϊκή Ένωση, και ως εκ τούτου θεωρούσαμε ότι οι διαπραγματεύσεις για τους όρους της αποχώρησης είναι ένα τεχνικό θέμα, αντί ένα ζήτημα που προκαλεί ανησυχία. 

"Ένας από τους λόγους που η Εργατικοί τα πήγαν τόσα καλά μεταξύ αυτών που υποστήριζαν την παραμονή στην Ε.Ε., είναι το γεγονός ότι τη στιγμή που ανακοινώθηκαν οι εκλογές, η συζήτηση δεν περιστρεφόταν τόσο γύρω από την παραμονή ή την αποχώρηση αλλά γύρω από τον τρόπο της αποχώρησης”, έγραψαν οι Ed Fieldhouse και Chris Prosser από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, μέλη της ομάδας που διεξήγαγε την έρευνα για τις εκλογές. 

Αυτό είναι σημαντικό. Το Brexit φαινόταν να είναι ένα δευτερεύον θέμα σε μία προεκλογική εκστρατεία επικεντρωμένη σε προσωπικότητες. Ο Corbyn, είχε συμφιλιωθεί με το δημοψήφισμα του Brexit, στο οποίο επισήμως ήταν αντίθετος, αλλά δεν έκανε το παραμικρό για να το αποτρέψει. Αντ' αυτού η προεκλογική εκστρατεία του εστίασε σε παλαιού τύπου σοσιαλιστικές αυξήσεις των κρατικών δαπανών. 

Η May, ήταν απασχολημένη να δείχνει "ισχυρή και σταθερή” και να ασχολείται με διάφορες πολιτικές ανατροπές. Το μοναδικό κόμμα που είχε αφιερώσει όλες του τις δυνάμεις στην παραμονή – οι φιλοευρωπαίοι Φιλελεύθεροι Δημοκρατικοί που υπόσχονταν προεκλογικά την διεξαγωγή δεύτερου δημοψηφίσματος – έλαβαν μόνο τέσσερις έδρες. 


Αλλά όπως αποδείχθηκε η σχέση του Ηνωμένου Βασιλείου με την υπόλοιπη Ευρώπη παρέμεινε ο ελέφαντας στο δωμάτιο. Παρόλο που ο Corbyn, ήταν, στην καλύτερη περίπτωση, διφορούμενος αναφορικά με την μετά-Brexit διατήρηση της πρόσβασης στην ενιαία αγορά της E.E. (η οποία επιτρέπει την ελεύθερη κίνηση αγαθών, κεφαλαίων, υπηρεσιών και εργαζομένων), οι ψηφοφόροι που έθεταν αυτό το ζήτημα ως προτεραιότητα ήταν πιο πιθανό να ψηφίσουν τους Εργατικούς, όπως δείχνει το ακόλουθο διάγραμμα: 

διαγραμμα_VIEW_3

Είναι πλέον σαφές, ότι οι ψηφοφόροι ένιωσαν ότι οι διαπραγματεύσεις για το Brexit, οι οποίες έχουν ξεκινήσει από τότε, έχουν την δυνατότητα να τους βλάψουν. Οι Εργατικοί φαινόταν πως είναι πιο πιθανό να συνάψουν μία συμφωνία που διατηρεί μεγάλο μέρος της συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Η έρευνα αποτελεί μία καταγγελία όχι μόνο του τρόπου με τον οποίο κινήθηκε η προεκλογική εκστρατεία της May, αλλά και της δομικής απόφασή της, που ελήφθη στην αρχή της θητείας της, να ταχθεί στο πλευρό των σκληροπυρηνικών μελών του κόμματός της και του υπουργικού της συμβουλίου, οι οποίοι φαίνεται να θέλουν ένα καθαρό "διαζύγιο” με την Ευρώπη, σχεδόν με κάθε κόστος για τις εμπορικές και τις λοιπές σχέσεις. Πολλοί ψηφοφόροι διαφώνησαν και ψήφισαν τους Εργατικούς: πάρα πολύ για να αγνοηθούν από την May και το κόμμα της, αν θέλουν να συνεχίσουν να κυβερνούν.