Του John Springford

Ως Βρετανίδα πρωθυπουργός, η Theresa May έχει το δικαίωμα –και την εξουσία- να ερμηνεύσει το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος όπως αυτή κρίνει σκόπιμο. Και η απόφασή της ότι το Ηνωμένο Βασίλειο πρέπει να αποχωρήσει από την ενιαία αγορά, είναι δίκαιη: η εκστρατεία για το δημοψήφισμα σε μεγάλο βαθμό αφορούσε την ελεύθερη κυκλοφορία. Οι υπέρ της παραμονής έχασαν, όσο άδικα και αν έπαιξαν οι υπέρμαχοι της Εξόδου το παιχνίδι. Και στις δημοσκοπήσεις που έλαβαν χώρα μετά την ψηφοφορία, πολλοί ψηφοφόροι επικαλέστηκαν την επιθυμία για εθνική κυριαρχία ως τον λόγο για την ψήφο τους. Αλλά οι οπαδοί της παραμονής στην ΕΕ, οι οποίοι προσκολλώνται σε παρωχημένα τεχνοκρατικά στοιχεία χάραξης πολιτικής, ελπίζουν ότι η May θα επιδιώξει μια έξοδο που ελαχιστοποιεί τη ζημιά από την αποχώρηση από την ενιαία αγορά. Σε αυτό το μέτωπο, η απόφαση να αποχωρήσει από την τελωνειακή ένωση της ΕΕ, ήταν απογοητευτική.

Στη Λευκή Βίβλο για το Brexit, η οποία παρουσιάστηκε στη διάρκεια της ψηφοφορίας της Βουλής των Κοινοτήτων για την ενεργοποίηση του "Άρθρου 50", η βρετανική κυβέρνηση δήλωσε πως "δεν θα πρέπει να δεσμεύεται" από το ενιαίο εξωτερικό τέλος ή την εμπορική πολιτική της ΕΕ, που σημαίνει ότι η Βρετανία θα αποχωρήσει από την τελωνειακή ένωση. Η οικονομική συναίνεση αφορά στο ότι η αποχώρηση από την ενιαία αγορά θα είναι δαπανηρή, διότι γνωρίζουμε από τα "μοντέλα βαρύτητα;" ότι το εμπόριο της Βρετανίας με τα κράτη-μέλη της ΕΕ είναι πολύ υψηλότερο από αυτό που θα έβρισκε συνήθως κάποιος μεταξύ χωρών αντίστοιχου πλούτου, πληθυσμού και εγγύτητας. (Αυτά τα μοντέλα είναι μεταξύ αυτών με τη μεγαλύτερη ακρίβεια που μπορεί να προσφέρει η επιστήμη: "εξηγούν" τα μοντέλα του εμπορίου που μπορούμε να παρατηρήσουμε στα στοιχεία αρκετά στενά). Αυτά τα μοντέλα δεν μας παρέχουν "σιδηρά" νομοθεσία, πάνω στην οποία θα βασίσουμε τις αποφάσεις μας. Θα πρέπει να μας οδηγήσουν να σκεφτούμε ότι οι Brexiteers κάνουν πιθανώς λάθος. Αλλά μας προσφέρουν έναν καλύτερο οδηγό από την απλή διαπίστωση, όπως ότι "η παγκόσμια Βρετανία θα πρέπει να επωφεληθεί από τις ευκαιρίες εκτός της αρτηριοσκληρωτικής Ευρώπης".

Η τελωνειακή ένωση είναι λιγότερο σαφής (εάν το Ηνωμένο Βασίλειο και η ΕΕ κατορθώσουν να καταλήξουν σε μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου). Από την άλλη πλευρά, οι εξαγωγές και εισαγωγές του Ηνωμένου Βασιλείου θα πρέπει να καθαρίσουν τις τελωνειακές διαδικασίες –επομένως θα υπήρχε κάποιο κόστος στις δαπάνες των εισαγόμενων που επανεξάγονται στην ΕΕ, και ούτω καθεξής. Επίσης, το Ηνωμένο Βασίλειο θα είναι σε θέση να διαπραγματευτεί τις εμπορικές συμφωνίες με τις χώρες εκτός ΕΕ.

Σε ένα πρόσφατο report, η Επιτροπή της Βουλής των Κοινοτήτων για την ΕΕ δήλωνε πως ήταν "προβληματισμένη" που η κυβέρνηση δεν είχε καμία εκτίμηση για το κόστος της αποχώρησης από την τελωνειακή ένωση. Οι Βρετανοί αξιωματούχοι διαχωρίζουν τη θέση τους από το γεγονός ότι αυτή η απόφαση ελήφθη χωρίς την κατάλληλη ανάλυση, και ήταν σαφές από την στιγμή που η Theresa May επέλεξε μια ηγετική μορφή των Brexiteers, Liam Fox, να είναι ο υπεύθυνος για το διεθνές εμπόριο τον Ιούλιο του 2016, που η Βρετανία θα εγκατέλειπε την τελωνειακή ένωση. Αλλά αυτό είναι ένα ερώτημα που έχει απάντηση. Η Παγκόσμια Τράπεζα για παράδειγμα θεωρεί πως η συμμετοχή της Τουρκίας στην τελωνειακή ένωση έχει αυξήσει το εμπόριο  με την ΕΕ κατά 4%-7%. Η αποχώρηση μπορεί να κοστίσει στο Ηνωμένο Βασίλειο περισσότερα από αυτά, δεδομένου του μεγέθους και της πολυπλοκότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων που διασχίζουν την Μάγχη και την Θάλασσα της Ιρλανδίας. Και το Εθνικό Ινστιτούτο Οικονομικής και Κοινωνικής Έρευνας στο Λονδίνο έχει διαπιστώσει ότι οι εμπορικές συμφωνίες που υπεγράφησαν με τις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία, καθώς και με τις BRICS, θα μπορούσε να αυξήσει το εμπόριο του Ηνωμένου Βασιλείου κατά 5%. Ήταν μια πιο ισορροπημένη απόφαση από την απόφαση να αποχωρήσει από την ενιαία αγορά, για την οποία τα στοιχεία είναι σαφή πως θα είναι δαπανηρή. Αλλά η απόφαση δεν υποβλήθηκε σε αυστηρή ανάλυση προτού ληφθεί –διότι οι πολιτικές επιταγές σημαίνουν ότι η πολιτική θα πρέπει να ταιριάζει με τη ρητορική της "παγκόσμιας Βρετανίας" των υπέρμαχων του Brexit παρά με τα αποδεικτικά στοιχεία.

Υπάρχουν πολύ περισσότερες αποφάσεις στις οποίες η οικονομική και η πολιτική ακολουθούν διαφορετικές κατευθύνσεις. Θα επιδιώξει η Theresa May να επιτρέψει περισσότερη μετανάστευση από την ΕΕ παρά από άλλες χώρες, για να διατηρήσει τη ροή των τραπεζιτών, νοσοκόμων και δασκάλων που χρειάζεται η Βρετανία, και να ενθαρρύνει την ΕΕ των 27 να προσφέρει μια καλή συμφωνία σε άλλους τομείς; Ή θα συνεχίσει την πίεση για πολύ χαμηλότερη μετανάστευση; Θα αποδεχθεί μια ταχεία, μονόπλευρη εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ προκειμένου να αποδείξει ότι το Brexit προσφέρει ευκαιρίες, αναζωπυρώνοντας τα πάθη κατά του Trump στην ηπειρωτική Ευρώπη; Και θα αποδεχθεί έναν λογαριασμό διαζυγίου από τον προϋπολογισμό της ΕΕ προκειμένου να σώσει τις εμπορικές και επενδυτικές σχέσεις, οι οποίες είναι λιγότερο χειροπιαστές στο μέσο ψηφοφόρο αλλά πιο σημαντικές για την ευημερία τους;

Στις ιδιωτικές συζητήσεις τους οι Βρετανοί δημόσιοι υπάλληλοι εξηγούν την κυβερνητική πολιτική τρίζοντας ελαφρώς τα δόντια τους. Τα ένστικτά τους, τους λένε να είναι προσεκτικοί, αλλά δουλειά τους είναι να εξυπηρετούν τους πολιτικούς, οι οποίοι πρέπει να ερμηνεύσουν το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος με έναν τρόπο που μεγιστοποιεί το πολιτικό τους πλεονέκτημα. Ο Michael Gove, άλλη μία εξέχουσα φιγούρα του Brexit, δήλωσε ότι "οι Βρετανοί έχουν αρκετούς εμπειρογνώμονες". Μέχρι στιγμής το δίκιο της "ξεκάθαρης ρήξης" και οι υποστηρικτές του στον Τύπο, έχουν κερδίσει την προσοχή του πρωθυπουργού. Αλλά η ώθηση για να ανακτήσει τον έλεγχο θα πρέπει να μετατραπεί σε πολιτικές που ελαχιστοποιούν το κόστος αυτής της απόφασης. Εάν η May δεν επιδιώκει συμβιβασμό και η Βρετανία βγει από τη ΕΕ χωρίς καμία συμφωνία, θα βιώσουμε την υπέρτατη δοκιμασία των άλλων ισχυρισμών του Gove, ότι οι τεχνοκράτες "είναι πιο πιθανό να σφάλλουν παρά εμείς οι υπόλοιποι".

Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://www.cer.org.uk/in-the-press/theresa-may-needs-compromise-technocrats