Του Francois Godement

Ο Xi Jinping έχει συγκεντρώσει περισσότερη εξουσία από οποιονδήποτε άλλο Κινέζο ηγέτη πριν από αυτόν, εκτός του Mao. Κάποτε, αυτό φαινόταν αδιανόητο, ακόμη και για τους πιο έμπειρους παρατηρητές της Κίνας. Αλλά μόλις σε τέσσερα χρόνια ηγεσίας, έχει γίνει πραγματικότητα. Ο Xi συνέχισε να ασκεί εξουσία μέχρι το 2016, "αδειάζοντας" την ετήσια συνεδρίαση του Εθνικού Λαϊκού Κογκρέσου –το κοινοβουλευτικό όργανο της Κίνας- ανακοινώνοντας κρίσιμες οικονομικές αποφάσεις προτού ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός παρουσιάσει την έκθεση με τις δράσεις της κυβέρνησης και τον προϋπολογισμό. Ο Xi ανακοίνωσε ότι το Κόμμα θα περιορίσει τις επενδύσεις στο real estate και στη βιομηχανία, κλείνοντας τις αποκαλούμενες "επιχειρήσεις-ζομπι" που έχουν ανάγκη διάσωσης. Τέτοιες ανακοινώσεις γίνονται συνήθως από τον πρωθυπουργό, και όχι από τον ηγέτη του κόμματος και πρόεδρο του κράτους.

Είναι αυτό micro-management; Και ναι και όχι. Ναι, διότι ο Xi έχει αναλάβει έναν φαινομενικά αδύνατο αριθμό ευθυνών. Και όχι, διότι υπάρχει ένα μεγαλύτερο ζήτημα που διακυβεύεται –η προσωπική δύναμη του Xi και η παράνοια της διαφωνίας που έρχεται με αυτό. Μεταξύ αυτών των επιπτώσεων είναι η απόφαση του Κόμματος να ξεκινήσει συστηματική έρευνα σχετικά με την αφοσίωση των στελεχών του κόμματος, πέρα και πάνω από την εκστρατεία κατά της διαφθοράς που ήταν το σήμα -κατατεθέν της προεδρίας Xi μέχρι σήμερα. Οι έρευνες μπορούν να οδηγήσουν σε ανοιχτές συζητήσεις διαπόμπευσης που μοιάζουν πολύ σαν τις "συναντήσεις" της εποχής Mao, που στόχο είχαν να ταπεινώνουν και να τιμωρούν τον αντιφρονούντα. Κανένα στέλεχος που έχει τα λογικά του θα ήθελε να αντιμετωπίσει μια τέτοια δοκιμασία. Ο Wang Qishan –ουσιαστικά δεύτερος μετά τον Xi- αναμένεται να ηγηθεί αυτών των διερευνητικών εκστρατειών.

Σύμφωνα με τους εθιμικούς κανόνες του Κόμματος, ο Wang θα πρέπει να βγει στη σύνταξη στο επόμενο Συνέδριο του Κόμματος αυτό το Φθινόπωρο. Εάν δεν αποχωρήσει –όπως εκτιμούν πολλοί- θα αποτελέσει μια πολύ σημαντική εξαίρεση από τους κανόνες που διέπουν την ανανέωση του Κόμματος. Η παραβίαση των κανόνων σχετικά με τη διάρκεια της θητείας θα οδηγήσει τους παρατηρητές να αναρωτηθούν εάν ο ίδιος ο Xi εξετάζει το ενδεχόμενο να παραβιάσει τους κανόνες που περιορίζουν έναν ηγέτη του κόμματος σε δύο πενταετείς θητείες. Πραγματικά, οι ενδείξεις είναι πως ο κανόνας για το όριο ηλικίας τίθεται προς αμφισβήτηση.

Στο κείμενο αυτό, ο Jerome Doyon επικαλείται έναν δημοσιογράφο στο Χονγκ Κονγκ, ο οποίος συγκρίνει τον Xi Jinping με τον Leonid Brezhnev, τον άνθρωπο που ουσιαστικά ακινητοποίησε τη Σοβιετική Ένωση στη διάρκεια της θητείας του των 18 ετών. Η αναλογία ίσως φαίνεται άδικη ή ακόμη και άστοχη με την πρώτη ματιά. Ο Brezhnev οδήγησε την χώρα του μέσα από ένα σύστημα συλλογικής ηγεσίας από την κορυφή. Κάθε χρόνο υπο τον Brezhnev, η κρατική γραφειοκρατία αποκτούσε όλο και περισσότερη εξουσία –τόση που ο άμεσος διάδοχός του, Yuri Andropov, δεν κατόρθωσε να αποκαταστήσει την πρωτοκαθεδρία του Κόμματος έναντι της αδιέξοδης γραφειοκρατίας, μετά από την αποχώρηση του Brezhnev. Ο Xi από την άλλη πλευρά, έχει ανεβάσει το Κόμμα πάνω από όλα τα κέντρα εξουσίας. Οι αποφάσεις του Xi να εκκαθαρίσει σημαντικούς στρατιωτικούς ηγέτες, να επαναφέρει ιδεολογικές εκστρατείες και να οδηγήσει στελέχη του κόμματος σε υποταγή μέσω της πρωτοβουλίας κατά της διαφθοράς (ένα ζήτημα που ο Brezhnev δεν θα είχε αντιμετωπίσει ποτέ) δείχνουν ότι ακολουθεί μια μοναδική πορεία, διαφορετική από αυτή της Σοβιετικής Ένωσης.

Παρόλα αυτά, αυτή η ειδική έκδοση της China Analysis εξακολουθεί να βρίσκει μία ομοιότητα μεταξύ των δύο ηγετών. Ένας άνδρας μόνος του δεν μπορεί να ηγηθεί των 88 εκατ. μελών του κόμματος και μιας χώρας 1,4 δισ. ανθρώπων. Πρέπει να γίνουν κάποιες παραχωρήσεις. Το τίμημα που πρέπει να πληρώσει ο Xi για τη δική του εξουσία είναι να εξουσιοδοτήσει στελέχη του Κόμματος σε όλα τα επίπεδα. Αυτό σημαίνει να επαναφέρει τα κριτήρια ανθρώπινου δυναμικού που είχαν εισαχθεί με κόπο από τον Hu Jintao (2002-2012) για να προάγει την ιδέα της αξιοκρατίας. Αυτό περιλάμβανε και μεθόδους "ανοικτών διαδικασιών πρόσληψης", που επέτρεψαν στους νεοεισερχόμενους να ανέβουν στον κομματικό μηχανισμό. Αυτό που εμφανίζεται τώρα, μοιάζει περισσότερο με ένα κλειστό σύστημα, όπου οι ηγέτες σε κάθε επίπεδο προσλαμβάνουν τους δικούς τους υφισταμένους μεταξύ των στελεχών που υπάρχουν ήδη. Όχι πλέον νέα πρόσωπα, και μια άλλη συνέπεια: η αύξηση της ηλικίας των στελεχών που προάγονται. Το pay-off για τον Xi σε όλα αυτά είναι μια πιο αφοσιωμένη και καλύτερα πειθαρχημένη βάση του κόμματος, τουλάχιστον θεωρητικά.

Συνολικά, αυτό ακριβώς ήταν που πέρασε η Σοβιετική Ένωση υπό τον Brezhnev. Μετά από την τρομοκρατία του Στάλιν και τις αβεβαιότητες που αντιμετώπισε υπό τον Nikita Khrushchev, αυτού του είδους η συμφωνία "προστασίας των δικών μας" ήταν ελκυστική για τα στελέχη του Σοβιέτ. Το μειονέκτημα ήταν πως ακινητοποίησε τη Σοβιετική Ένωση και πάγωσε τις μεταρρυθμίσεις για τα καλά. Εάν ο Xi Jinping θέλει να εγγυηθεί τη δική του εξουσία έναντι του συστήματος, πρέπει επίσης να διασφαλίσει την μακροχρόνια θητεία των στελεχών εντός του συστήματος. Το να τους διατηρεί υπό έλεγχο με τους ελέγχους αφοσίωσης και αντί-διαφθοράς, είναι μόνο το ένα πρόσωπο της εξουσίας του Xi. Το άλλο είναι πως αυτοί που είναι δίπλα στα αφεντικά τους, μέχρι και το νούμερο ένα αφεντικό, εμμέσως εγγυούνται την ίδια μακροζωία που επιδιώκει και για τον εαυτό του.

Η παρακολούθηση αυτών των πολιτικών και συστημικών τάσεων είναι βασική για την κατανόηση της πρόσφατης κατεύθυνσης των κινεζικών πολιτικών. Αυτές περιλαμβάνουν την στασιμότητα των οικονομικών μεταρρυθμίσεων, την εξαφάνιση του διαλόγου για τις μεταρρυθμίσεις στα ΜΜΕ και στα think tanks, και σειρά υψηλού προφίλ, αλλά συχνά επικίνδυνων, πρωτοβουλιών που διατυπώνονται από έναν άνδρα, τον Xi. Η αυξημένη εμπλοκή στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας, το project υποδομών "Μία ζώνη, ένας Δρόμος” και το μεγάλο του χρηματοδοτικό κόστος, και οι απροσδόκητες μεταστροφές στην διακηρυχθείσα εξωτερική πολιτική για να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος που θέτει ο Donald Trump, όλα φέρουν το σημάδι του Xi. Θα κατορθώσει να συγκεντρώσει περαιτέρω την εξουσία του στη διάρκεια της δεύτερης θητείας του και να ξεκινήσει τις μεταρρυθμίσεις απελευθέρωσης της αγοράς που απέτυχαν να πραγματοποιηθούν στην πρώτη του θητεία; Κάποιοι παρατηρητές το ελπίζουν, αλλά για να γίνει αυτό, ο Xi θα χρειαστεί να υποβαθμίσει το Κόμμα και την εξουσία που έχει συγκεντρώσει σε αυτό, σε όλα τα επίπεδα. Ή διαφορετικά το κόμμα θα πρέπει να γίνει τόσο καλό που θα χαιρόταν να απελευθερωθεί η οικονομία χωρίς την εγγύηση ότι θα βγει κάποιο οικονομικό όφελος από αυτό.


Μπορείτε να δείτ το κείμενο εδώ: http://www.ecfr.eu/publications/summary/china_analysis_discipline_and_punish_party_power_under_xi_7205