Από το περιοδικό Capital Today 

ΤΗΣ ΝΙΚΟΛΕΤΤΑΣ ΚΟΥΡΟΥΣΙΗ

Χαρακτηρίζεται ως εποικοδομητική απασχόληση, μιας και η μελέτη του κάθε νομίσματος συνδέεται με την ιστορία, τη γεωγραφία, την πολιτική, τις καλές τέχνες και τη λογοτεχνία. Οι συλλέκτες, μέσα από τη συνεχή αναζήτηση παλαιότερων αλλά και διαφορετικών νομισμάτων, γνωρίζουν την ιστορία, τα γεγονότα που συνδέονται με αυτά, τις διακυμάνσεις της οικονομίας σε βάθος χρόνου, ενώ αναπτύσσουν την παρατηρητικότητα και τα αισθητικά κριτήρια τους.

Για τους περισσότερους συλλέκτες, τα νομίσματα της συλλογής τους έχουν πρώτιστα συναισθηματική παρά οικονομική αξία.  Υπάρχει η δυνατότητα, ωστόσο, να ασχοληθεί ένας συλλέκτης και επενδυτικά, αφού αποκτήσει πρώτα την κατάλληλη πείρα. Η αξία ενός νομίσματος καθορίζεται από τη σπανιότητά του, την κατάσταση, στην οποία βρίσκεται, και κυρίως τη ζήτηση. 

Τα σπάνια και μοναδικά κυπριακά νομίσματα

Ανάμεσα στα σπανιότερα νομίσματα που υπάρχουν παγκοσμίως τοποθετούνται και τα κυπριακά, αφού λόγω του μειωμένου πληθυσμού της Κύπρου κυκλοφόρησαν σε μικρές ποσότητες.  H 2500 ετών πλουσιότατη νομισματική ιστορία της Κύπρου αντικατοπτρίζει, όχι μόνο την οικονομική, αλλά και πτυχές της πολιτικής, κοινωνικής, εθνικής, πολιτιστικής και θρησκευτικής ιστορίας της.

Την πρώτη μορφή μεταλλικού χρήματος στην Κύπρο απετέλεσαν τα χάλκινα τάλαντα σε σχήμα τεντωμένου προς ξήρανση δέρματος ζώου, που κόπηκαν στην Κύπρο την εποχή του χαλκού (2500-1050 π.Χ.) και ζύγιζαν γύρω στα 39 κιλά. Τα τάλαντα χρησιμοποιούνταν κυρίως ως μονάδα μέτρησης αξίας και όχι ως μέσο συναλλαγών.

Η ιδέα της χρήσης μεταλλικού νομίσματος με τη σημερινή του μορφή γεννήθηκε στα τέλη του 7ου π.Χ. αιώνα στα παράλια της Μικράς Ασίας από Ίωνες και Λυδούς εμπόρους ή τραπεζίτες και μερικά χρόνια αργότερα η εν λόγω πρακτική υιοθετήθηκε και στην Κύπρο.

Τα πρώτα κυπριακά νομίσματα κόπηκαν γύρω στο 538 π.Χ. από τον βασιλιά της Σαλαμίνας Ευέλθοντα (560 - 525 π.Χ.), ζύγιζαν γύρω στα 11 γρ., ήταν αργυρά και τυπωμένα μόνο στη μια πλευρά και απεικόνιζαν ένα ξαπλωμένο κριάρι, με μια επιγραφή γραμμένη στο κυπριακό συλλαβάριο. Στη συνέχεια και κατά την πάροδο των αιώνων, από την εποχή των αρχαίων κυπριακών βασιλείων, την ελληνιστική και ρωμαϊκή περιόδο, μέχρι τη σύγχρονη εποχή της Κυπριακής Δημοκρατίας, κυκλοφόρησαν διάφορες νομισματικές εκδόσεις, οι οποίες αποτελούν πολύτιμη πηγή άντλησης στοιχείων για την εκάστοτε ιστορική περίοδο.

Κυπριακή Νομισματική Εταιρεία 
Προώθηση του Νομισματισμού στην Κύπρο

Τον Μάιο του 1970, ιδρύθηκε η Κυπριακή Νομισματική Εταιρεία στη Λευκωσία με σκοπό την προώθηση και την ανάπτυξη του Νομισματισμού στην Κύπρο. Λίγο αργότερα, ιδρύθηκε στη Λάρνακα ο Κυπριακός Νομισματικός Σύνδεσμος με τον ίδιο σκοπό, ενώ το 1975 τα δύο σωματεία συγχωνεύθηκαν, διατηρώντας την επωνυμία "Κυπριακή Νομισματική Εταιρεία" με έδρα τη Λευκωσία.

Η Κυπριακή Νομισματική Εταιρεία είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός, εγγεγραμμένος στον Έφορο Σωματείων και Ιδρυμάτων. Επί του παρόντος αριθμεί περίπου 320 μέλη και εκδίδει το Νομισματικό Δελτίο "Numismatic Report”, με δημοσιεύσεις που αφορούν κυρίως τα κυπριακά νομισματικά θέματα, με άρθρα στην ελληνική, αγγλική, γαλλική και γερμανική γλώσσα. Επιπρόσθετα, προωθεί την έρευνα και τη δημοσίευση άρθρων που ενδιαφέρουν τον επιστημονικό κόσμο, ενώ αλλες δραστηριότητες της εταιρείας περιλαμβάνουν τη διοργάνωση εκθέσεων και διαλέξεων με στόχο τον εμπλουτισμό των νομισματικών γνώσεων και την ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των μελών.

Η συλλογή κυπριακών νομισμάτων, αν και δεν είναι μια ιδιαίτερα διαδεδομένη ενασχόληση στην Κύπρο, είναι πολύ αγαπητή μεταξύ των συλλεκτών, με μελλοντικές προοπτικές και αφοσιωμένους "μανιώδεις" συλλέκτες. Συνομιλήσαμε με μερικούς από αυτούς και τους υποβάλαμε τα ερωτήματά μας, με σκοπό να γνωρίσουμε από "πρώτο χέρι" τις ιδιαιτερότητες και τη "μαγεία" αυτής της ενασχόλησης.

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ

Πώς αποφασίσατε να ασχοληθείτε με τη συγκεκριμένη ενασχόληση και ποιες είναι οι ιδιαιτερότητές της;

Kυριάκος Νικολαΐδης: "Όλα ξεκίνησαν ξαφνικά, περί το 1985, όταν έψαχνα να βρω μήπως υπήρχε κρυμμένος θυσαυρός, σ’ ένα παλιό πετρόκτιστο σπίτι στον Άγιο Θεόδωρο Αγρού, που ανήκει στον πατέρα μου και στο οποίο έζησαν επτά οικογένειες. Μικρός τότε, διψασμένος για περιπέτεια, ανακάλυψα τυχαία, κρυμμένο σε μια κρύπτη στον τοίχο, ένα μεγάλο ασημένιο οθωμανικό νόμισμα, το οποίο είχε και στις δύο πλευρές αραβικά γράμματα. Έπειτα από πολλή προσπάθεια ανακάλυψα ότι το νόμισμα αυτό ήταν ένα οθωμανικό νόμισμα, που ονομαζόταν Ζολότα και είχε κοπεί στην Κωνσταντινούπολη το 1730. Από τότε γεννήθηκε η ιδέα να αρχίσω να ψάχνω και για άλλα νομίσματα. 

Η ιδιαιτερότητα της ενασχόλησης αυτής είναι ότι χρειάζεται κάποιος να μελετήσει την ιστορία, τη γεωγραφία και την τέχνη, για να μπορέσει να εμβαθύνει στην ευρύτερη έννοια της νομισματικής". 

Aντρέας Πιτσιλλίδης (Πρόεδρος Νομισματικής Εταιρείας Κύπρου): "Τυχαία ασχολήθηκα με τη συλλογή νομισμάτων, όταν μια θεία μου μού χάρισε ένα παλαιό νόμισμα. Τότε φοιτούσα στην τρίτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Μου κίνησε την περιέργεια να μάθω τι ήταν και έτσι έγινα τακτικός επισκέπτης της Βιβλιοθήκης της Φανερωμένης. Αργότερα έμαθα ότι ο συλλέκτης πρέπει να είναι παρατηρητικός και φιλομαθής".

Aντρέας Ρουσιάς (Tαμίας Νομισματικής Εταιρείας): "Σε μικρή ηλικία, όταν αποσύρθηκε το χαρτονόμισμα των 50 σεντ, κράτησα έναν αριθμό τέτοιων νομισμάτων, καθώς έφερναν αναμνήσεις της παιδικής μου ηλικίας. Στη συνέχεια και κατά τη διάρκεια των σπουδών μου στο εξωτερικό, η συλλογή κυπριακών νομισμάτων/χαρτονομισμάτων πήρε μεγαλύτερες διαστασεις, αφού ήταν ένας τρόπος ενασχόλησης με κάτι που με κρατούσε σε επαφή με την πατρίδα". 

Aντώνης Αβρααμίδης (Γραμματέας Νομισματικής Εταιρείας): "Από μικρή ηλικία, μού προκαλούσαν ενδιαφέρον οι διάφορες παραστάσεις σε νομίσματα και χαρτονομίσματα. Τα πρώτα μου νομίσματα τα μάζεψα από συγγενείς που έφερναν νομίσματα από το εξωτερικό, καθώς και μέσα από τα συρτάρια των παππούδων μου και από παλιά κασόνια παπουτσιών, στα οποία φύλατταν διάφορα μικροπράγματα. 

Στη συνέχεια, ο πατέρας μου μού χάρισε μερικά ασημένια νομίσματα της περιόδου 1901-1921 και έτσι άρχισα σιγά σιγά να αναζητώ πηγές και πληροφορίες σχετικά με τα κυπριακά νομίσματα. Η ιδιαιτερότητα που παρουσιάζει μια συλλογή νομισμάτων είναι ότι συνδυάζει ιστορικά αλλά και γεωφυσικά χαρακτηριστικά μιας χώρας".

Παναγιώτης Τσανάκας: "Η ενασχόλησή μου με τα νομίσματα και άλλα συλλεκτικά αντικείμενα ξεκινά από την παιδική ηλικία. Μετά από μια παύση αρκετών χρόνων, επανήλθα πριν από περίπου 10 χρόνια και αφιερώνω πλέον ατελείωτο χρόνο. Είναι ένα καταπληκτικό χόμπι, μοναχικό ώς ένα σημείο, μέσα από το οποίο ταξιδεύεις στον χρόνο, ενώ μέσα απ’ αυτό γνωρίζεις και αρκετά αξιόλογα άτομα. Μια ιδιαιτερότητα της ενασχόλησης αυτής είναι ότι μπορεί να γίνει σημείο επαφής μεταξύ ανθρώπων με εντελώς διαφορετικούς χαρακτήρες".

ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΛΑΙΣΘΗΣΙΑ

Τι προσφέρει σε κάποιον συλλέκτη η ενασχόληση με τη συλλογή κυπριακών νομισμάτων; 

Κυριάκος Νικολαΐδης: "Μέσα από τη συλλογή νομισμάτων εμπλουτίζονται οι γνώσεις μας σε όλα τα επίπεδα, ενώ είναι και μια διέξοδος από την καθημερινή ρουτίνα της δουλειάς και των προβλημάτων που μας απασχολούν. Για μένα η συλλογή νομισμάτων δεν είναι απλώς ένα χόμπι αλλά τρόπος ζωής, αφού η ενασχόληση με αυτά μόνο ευχάριστες στιγμές μου προσφέρει".

Αντρέας Πιτσιλλίδης: "Προσφέρει ένα μαγικό ταξίδι στην ιστορία που δεν τελειώνει ποτέ. Ο συλλέκτης αναπτύσσει την παρατηρητικότητα και την καλαισθησία του, γιατί το νόμισμα είναι ένα μεγάλο έργο τέχνης σε μικρογραφία, ενώ αποκτά επίσης εγκυκλοπαιδικές γνώσεις". 

Αντρέας Ρουσιάς: "Είναι μια ευχάριστη ενασχόληση που προσφέρει γνώσεις της κυπριακής ιστορίας απο τον μεσαίωνα μέχρι και σήμερα. Πέραν τούτου, γνωρίζεις και σημαντικές πτυχές της καθημερινότητας του τόπου, μικρές ιστορίες που δύσκολα μπορείς να τις συναντήσεις αλλού".

Αντώνης Αβρααμίδης: "Η συλλογή κυπριακών νομισμάτων είναι ένα ευχάριστο και συνάμα ενδιαφέρον χόμπι. Ο συλλέκτης στην προσπάθειά του να αναζητήσει όσες περισσότερες πληροφορίες μπορεί για ένα συγκεκριμένο νόμισμα, θα σπαταλήσει αρκετές ώρες μελέτης, για να μάθει όσο το δυνατόν πιο πολλά στοιχεία μπορεί. Θα ασχοληθεί με τις απεικονίσεις, με τη σύσταση του μετάλλου, με τα χαρακτηριστικά του, όπως βάρος, διάμετρος, με τις υποδιαιρέσεις της μονάδας του. Ακολούθως, ίσως, προχωρήσει και πιο πολύ, όπως με τα λάθη των εκτυπώσεων. Είναι μια καλή διέξοδος από τη ρουτίνα της καθημερινότητας".

Παναγιώτης Τσανάκας: "Δεν είναι εύκολο να το περιγράψεις, αλλά οι συλλέκτες νιώθουμε ευφορία με την απόκτηση νομισμάτων είτε λόγω της ομορφιάς τους είτε λόγω της σπανιότητάς τους. Αν τύχει και βρεθείτε σε χώρο και ακούσετε συλλέκτες νομισμάτων να συζητούν, πιθανόν να νομίσετε ότι έχετε να κάνετε με "τρελούς”".

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΗ

Mπορεί να ασχοληθεί κανείς με τη συλλογή νομισμάτων για επενδυτικούς σκοπούς; Tι πρέπει να έχει υπ’ όψιν κάποιος που θέλει να ασχοληθεί με σκοπό το οικονομικό όφελος;

Κυριάκος Νικολαΐδης: "Σίγουρα μπορεί να ασχοληθεί κάποιος με τη συλλογή νομισμάτων και για επενδυτικούς σκοπούς. Για να το πετύχει αυτό, θα πρέπει πρώτα να αποκτήσει αρκετή πείρα. Δεν είναι τόσο απλό να μπορείς να ξεχωρίσεις ποιο νόμισμα μπορεί να σου αποφέρει οικονομικό όφελος. Η αξία ενός νομίσματος καθορίζεται από τη σπανιότητά του, την κατάσταση στην οποία βρίσκεται και κυρίως τη ζήτηση. Ισχύει και εδώ ο νόμος της προσφοράς και της ζήτησης και αυτός είναι που καθορίζει κάθε φορά την αξία ενός νομίσματος. Υπάρχουν αρκετά παραδείγματα, κυρίως συλλεκτών από το εξωτερικό, αλλά και από την Κύπρο, οι οποίοι δημιούργησαν μια αξιόλογη συλλογή και όταν αποφάσισαν να την πωλήσουν, απέκτησαν ένα σεβαστό οικονομικό όφελος. Ο λόγος είναι απλός. Τα νομίσματα βγήκαν σε συγκεκριμένες ποσότητες, οι οποίες δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να αυξηθούν, αλλά λιγοστεύουν, καθώς μπαίνουν σε συλλογές, ενώ οι συλλέκτες εξακολουθούν να αυξάνονται. Το αποτέλεσμα είναι να εκτοξεύονται οι τιμές, κυρίως στα σπάνια νομίσματα, τα οποία είναι περιζήτητα. Τα κυπριακά νομίσματα θεωρούνται από τα πιο σπάνια στον κόσμο, αφού λόγω του μειωμένου πληθυσμού της Κύπρου κυκλοφόρησαν σε μικρές ποσότητες". 

Αντρέας Πιτσιλλίδης: "Είναι λάθος πιστεύω να βλέπει κάποιος τη συλλογή ως επένδυση. Η ευχαρίστηση που νιώθει ο συλλέκτης, όταν συμπληρώνει μια σειρά, είναι η μεγαλύτερη αμοιβή, παρ’ όλο που στο τέλος, χωρίς να το θέλεις, κάνεις μια επένδυση που θα απολαύσουν τα παιδιά ή τα εγγόνια σου". 

Αντρέας Ρουσιάς: "Για έναν συλλέκτη τα νομίσματα έχουν πολλές φορές περισσότερο συναισθηματική αξία, παρά οικονομική. Υπάρχουν, βέβαια, νομίσματα μικρής κοπής που είναι ιδιαίτερα σπάνια και ως εκ τούτου ακριβά στην αγορά τους. Ένας συλλέκτης δεν πρέπει να έχει ως πρώτο στόχο το κέρδος από μια τέτοια ενασχόληση, ωστόσο, τα κυπριακά νομίσματα, λόγω του μικρού αριθμού που έχει κοπεί μακροχρόνια, δεν χάνουν ποτέ την αξία τους, ασχέτως των εκάστοτε οικονομικών συνθηκών".

Αντώνης Αβρααμίδης: "Όπως και στις περισσότερες συλλογές, τα σπάνια και μοναδικά κομμάτια αποτελούν πόλο έλξης για τους λάτρεις και όχι μόνο του είδους. Αν κάποιος αποφασίσει να αγοράσει νομίσματα μόνο για επενδυτικούς σκοπούς θα πρέπει να αναζητήσει μερικά από τα πιο πάνω κομμάτια. Επίσης, τα χρυσά νομίσματα είναι αρκετά δημοφιλή και περιζήτητα από πολύ κόσμο".  

Παναγιώτης Τσανάκας: "Βεβαίως τα νομίσματα είναι και ένας εναλλακτικός τρόπος επένδυσης και ειδικότερα τα κυπριακά νομίσματα θεωρούνται από τα πιο σπάνια παγκοσμίως. Τα νομίσματα της Κύπρου, επί καιρώ Αγγλοκρατίας, σε καλή κατάσταση, είναι πολύ δύσκολο να βρεθούν και είναι περιζήτητα ανάμεσα στους συλλέκτες και θεωρώ ότι οι τιμές μόνο πιο υψηλά μπορούν να πάνε".

ΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ

Πώς επηρεάζουν τα σημαντικά ιστορικά γεγονότα, για παράδειγμα μια ενδεχόμενη λύση του Κυπριακού, την τιμή των νομισμάτων;

Κυριάκος Νικολαΐδης: "Ένα μεγάλο ιστορικό γεγονός που μπορεί να χαρακτηριστεί ως σταθμός, επηρεάζει θετικά την αξία των νομισμάτων. Για παράδειγμα, η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004 διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην προβολή της Κύπρου στο εξωτερικό διά μέσου των συλλεκτών.  Όσοι έκαναν συλλογή τα νομίσματα του ευρώ έπρεπε να αρχίσουν να συμπληρώνουν τις συλλογές τους και με τα κυπριακά νομίσματα του ευρώ που εκδίδονται. Μια ενδεχόμενη λύση του κυπριακού προβλήματος πιστεύω ότι θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην άνοδο της αξίας των συλλεκτικών νομισμάτων της Κύπρου. Μια λύση που θα φέρει σταθερότητα και ανάπτυξη θα φέρει νέους συλλέκτες αλλά και επενδυτές".

Αντρέας Πιτσιλλίδης: "Δεν νομίζω να αλλάξει τίποτε, θα υπάρχουν πάντα τα νομίσματα και οι συλλέκτες". 

Αντρέας Ρουσιάς: "Σε μια ενδεχόμενη λύση, πιθανότατα να επηρεαστεί θετικά η τιμή των νομισμάτων. Υπάρχουν ήδη αρκετοί Tουρκοκύπριοι που ασχολούνται με τη συλλογή κυπριακών νομισμάτων, ιδιαίτερα πριν από το 1960, και αναμένεται να αυξηθούν. Θα αυξηθούν, επίσης, οι διεθνείς συλλέκτες με τη δημοσιοποίηση που θα γίνει".

Αντώνης Αβρααμίδης: "Η τιμή των νομισμάτων έχει σίγουρα να κάνει με τη ζήτησή τους. Όσοι πιο πολλοί συλλέγουν κυπριακά νομίσματα, τόσο ανεβαίνει και η τιμή τους. Με την είσοδο του ευρώ στην Κύπρο αυξήθηκε και η ζήτηση, μιας και ο αριθμός των  συλλεκτών στον τομέα αυτό είναι πάρα πολύ μεγάλος".     

Παναγιώτης Τσανάκας: "Πιθανή λύση του Κυπριακού πιστεύω ότι θα ανεβάσει τις τιμές των κυπριακών νομισμάτων, αφού θα αυξηθούν ουσιαστικά οι συλλέκτες".

Ποιο είναι το σπανιότερο και ποιο το πιο αγαπημένο νόμισμα που έχετε στη συλλογή σας;

Κυριάκος Νικολαΐδης: "Το σπανιότερο νόμισμα που έχω στη συλλογή μου είναι ίσως ένα γρόσι του 1884, το οποίο είναι ακυκλοφόρητο και από το 2004 που το αγόρασα και το προσέθεσα στη συλλογή μου δεν εμφανίστηκε ίδιο νόμισμα σε αυτήν την κατάσταση. Το πιο αγαπημένο νόμισμα που έχω στη συλλογή μου είναι ένα ασημένιο διπλοσέλινο του 1901, το οποίο είναι ίσως το καλύτερα διατηρημένο που υπάρχει στον κόσμο". 

Αντρέας Πιτσιλλίδης: "Το σπανιότερο μοντέρνο νόμισμα που έχω είναι ένα δοκίμιο του 1881. Το πιο αγαπημένο είναι το πρώτο μου νόμισμα".

Αντρέας Ρουσιάς: "Τα περισσότερα κυπριακά νομίσματα, ιδιαίτερα πριν από το 1931, έχουν μικρή ποσότητα κοπής, μερικών χιλιάδων μόνο, και θεωρούνται ιδιαίτερα σπάνια σε οποιαδήποτε κατάσταση βρεθούν. Το αγαπημένο νόμισμα της συλλογής μου, αν και όχι ιδιαίτερα σπάνιο, είναι το 1 γρόσι (1 piastre) του 1886, γιατί ήταν το πρώτο νόμισμα που αγόρασα, ήταν σε ιδιαίτερα χαμηλή τιμή, επειδή είχε μια τρύπα ψηλά στο κέντρο, ωστόσο, το κράτησα ως το πρώτο μου νόμισμα". 
    
Αντώνης Αβρααμίδης: "Η σπανιότητα ενός νομίσματος έχει να κάνει με τον αριθμό κοπής και την κατάστασή του. Το αγαπημένο μου είναι ένα νόμισμα proof του 1928, οι 45 Piastre, με  έκδοση 525  κομμάτια που είναι αρκετά σπάνιο".        

Παναγιώτης Τσανάκας: "Αγαπημένο μου νόμισμα είναι μία ασημένια βρετανική κορώνα που έχω στη συλλογή μου που είναι ένα πανέμορφο και σπανιότατο νόμισμα, με ποσότητα κοπής λιγότερη από 10 νομίσματα".