Tου 

Η μεγαλύτερη της αναμενόμενης ήττα του Geert Wilders στις ολλανδικές εκλογές της Τετάρτης σήμανε την εκκίνηση ενός απογοητευτικού έτους για τους εθνικιστές λαϊκιστές, που μόνο πέρυσι φάνηκαν απειλητικοί για τις κεντρώες ελίτ. Αλλά ενώ δεν είναι κακό να γιορτάζουμε την κοινή λογική των Ολλανδών, είναι επίσης χρήσιμο να θυμόμαστε πως τα προβλήματα που παρ’ολίγον να χαρίσουν τη νίκη στον Wilders εξακολουθούν να υπάρχουν.

Έναν χρόνο πριν, το αντιμεταναστευτικό, αντιευρωπαϊκό κόμμα του Wilder, PVV, έμοιαζε να διεκδικεί μια ισχυρή πλειοψηφία στις εκλογές παρότι είχε μόνο ένα μέλος (τον Wilders) και δεν διέθετε τοπικά εκλογικά γραφεία ή μηχανισμό προεκλογικής εκστρατείας. Ήταν σχεδόν βέβαιο ακόμη και τότε ότι ο Wilders δεν θα είχε την ευκαιρία να κυβερνήσει, από τη στιγμή που άλλα μεγάλα κόμματα είχαν αρνηθεί να συνεργαστούν μαζί του μετά την αποτυχημένη προσπάθειά του να συνεργαστεί με το PVV το 2011. Η εκλογική του νίκη, ωστόσο, θα είχε δώσει περαιτέρω ώθηση στους εθνικιστές της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ιταλίας που ήδη έχουν αναθαρρήσει από το Brexit και την εκλογή του Donald Trump.

Τώρα που ο Wilders, κατάφερε μετά βίας να ισοφαρίσει άλλους στη δεύτερη θέση καταλαμβάνοντας μόνο 19 έδρες σε σύνολο 150 εδρών, δύσκολα θα αποτελέσει παράδειγμα έμπνευσης. Το να ηττηθεί από τον Πρωθυπουργό Mark Rutte, έναν κεντροδεξιό πολιτικό γνωστό για την τάση του να αλλάζει γνώμες, είναι σημαντική ταπείνωση για τον Ολλανδό εθνικιστή, έναν από τους πρωτοπόρους του παγκόσμιου εθνικιστικού κινήματος.

Από πρακτική παρά από συμβολική άποψη, το ολλανδικό κοινοβούλιο θα διαθέτει κατά πλειοψηφία 2/3 φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις. Δεδομένων των ισχυρών οικονομικών δεσμών της Ολλανδίας με το Ηνωμένο Βασίλειο, αυτή ήταν μια ψήφος εμπιστοσύνης μετά το Brexit προς την Ένωση και τη Γερμανία, το μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της χώρας. Ουσιαστικά, τα παλιά κεντρώα κόμματα και η ανερχόμενη Πράσινη αριστερά, που πέτυχε ισχυρή επίδοση χάρη στο νέο, χαρισματικό της ηγέτη, Jesse Klaver, μπορούν απλά να αγνοήσουν τη μειοψηφία που είτε θέλει την Ολλανδία εκτός ΕΕ, είτε απαιτεί να γίνουν σημαντικές μεταρρυθμίσεις στο μπλοκ.

Το υψηλό ποσοστό συμμετοχής που βοήθησε τον Rutte να κερδίσει δείχνει ότι μια λαϊκιστική απειλή μπορεί να κινητοποιήσει ψηφοφόρους που μέσες άκρες είναι ευχαριστημένοι με το status quo. Αυτό είναι ένα καλό σημάδι για το δεύτερο γύρο των γαλλικών προεδρικών εκλογών τον Μάιο.

Ακόμη κι έτσι, είναι χρήσιμο να θυμηθούμε με ποιο τρόπο κέρδισε ο Rutte αυτές τις εκλογές. Αυτός ο πολιτικός χαμαιλέων εισέβαλε επιτυχώς στα χωράφια του Wilders απαιτώντας από τους μουσουλμάνους μετανάστες "να συμπεριφέρονται φυσιολογικά ή αλλιώς να φύγουν". Κατοχύρωσε αυτό το πλεονέκτημα όταν ενεπλάκη σε διαμάχη με τον Τούρκο Πρόεδρο Recep Tayyip Erdogan, ο οποίος ζήτησε από την Ολλανδία να ανοίξει τις πόρτες της σε Τούρκους υπουργούς ώστε να επεκτείνουν εκεί την εκστρατείας τους ενόψει του δημοψηφίσματος του Απριλίου. Το δημοψήφισμα έχει σχεδιαστεί ώστε να παραχωρήσει στον Erdogan εξουσίες δικτάτορα. Η απότομη απομάκρυνση μιας υπουργού της Τουρκίας από το ολλανδικό έδαφος ήταν κίνηση τύπου Wilders –μόνο ο Rutte, σε αντίθεση με τον λαϊκιστή αντίπαλό του, θα μπορούσε να το έχει κάνει επειδή είχε την εκτελεστική εξουσία.

Το νέο ολλανδικό κοινοβούλιο δεν θα έχει φιλο-μεταναστευτική πλειοψηφία. Το αντι-μεταναστευτικό αίσθημα έχει ριζώσει βαθιά στην ολλανδική κοινωνία. Το αντιλήφθηκα σε πρόσφατο ταξίδι μου εκεί για την κάλυψη της προεκλογικής εκστρατείας. Δεν είναι μια προσωρινή διαμαρτυρία ή ένας ούριος άνεμος στα πανιά του Wilders. Μια σειρά από άλλα κόμματα, συμπεριλαμβανομένου του VVD του Rutte, τάσσονται υπέρ των αυστηρότερων ελέγχων μετανάστευσης και της πιο απαιτητικής προσέγγισης στην ενσωμάτωση των νεοεισερχόμενων, η οποία θα καθιστούσε πιο δύσκολο για τους αφιχθέντες από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική να διατηρήσουν τη μουσουλμανική τους ταυτότητα.

Η πολυπολιτισμικότητα -ή η μοναδική ολλανδική εκδοχή της που καλλιεργεί την αδιαφορία ως προς το πώς ζουν άλλες ξεχωριστές κοινότητες- απορρίπτεται.

Η φιλο-μεταναστευτική ολλανδική αριστερά, και το αγόρι θαύμα της, ο Klaver, θέλει να διασφαλίσει πως όσοι έχουν γεννηθεί στο εξωτερικό θα αισθάνονται ότι είναι μέρος της κοινωνίας. Και αυτό, επίσης, απαιτεί κάτι περισσότερο από την παραδοσιακή προσέγγιση του "ζήσε όπως επιλέγεις να ζήσεις". Υπάρχει ένα χάσμα μεταξύ των ανοιχτόχρωμων και πιο σκουρόχρωμων Ολλανδών που χρειάζεται συνειδητή προσπάθεια να γεφυρωθεί, και ενώ οι κεντρώες και αριστερές δυνάμεις γιορτάζουν τη συλλογική τους νίκη επί του Wilders, δεν συμφωνούν για το πώς πρέπει να διορθωθεί το υποκείμενο πρόβλημα. Οι ίδιοι οι μετανάστες δεν θα τους βοηθήσουν πολύ: Δεν είναι διατεθειμένοι να εμπιστευτούν κανέναν πολιτικό, ούτε καν εκείνους που προέρχονται από τους ίδιους. Αυτό εξηγεί την κακή επίδοση του κόμματος Denk που ιδρύθηκε από μετανάστες.

Το χειρότερο πράγμα που μπορεί να συμβεί είναι ότι το πρόβλημα ενσωμάτωσης θα κρυφτεί κάτω από το χαλί στον απόηχο της ήττας του Wilders. Αν γίνει έτσι, στον επόμενο εκλογικό κύκλο μπορεί να επανεμφανιστεί με τη μορφή μιας λιγότερο εξωφρενικής και εκλογικά πιο ελκυστικής ακροδεξιάς πρόκλησης. Ο διανοούμενος της δεξιάς πτέρυγας Thierry Baudet, ο οποίος σχημάτισε το κόμμα του μόλις τον περασμένο Σεπτέμβριο, κατάφερε την Τετάρτη να μπει στο κοινοβούλιο. Υπάρχουν πολλά περιθώρια για καθολικά αποδεκτούς πολιτικούς αυτού του φάσματος.
 
Το Brexit και ο Trump έκαναν πολύ κόσμο να ανησυχεί πως όλοι οι κανόνες έχουν καταλυθεί και το λαϊκίστικο κύμα είναι ασταμάτητο. Ωστόσο, τα εκλογικά συστήματα της ηπειρωτικής Ευρώπης, έχουν σχεδιαστεί για να αμβλύνουν τις ριζικές προκλήσεις απέναντι στην ηγεσία της ορθής κρίσης. O πολιτικός κατακερματισμός και η καλύτερη εκπροσώπηση που παρέχει είναι από μόνος του ένα ισχυρό εμπόδιο για την επιτυχία του Wilders, του Εθνικού Μετώπου της Marine Le Pen στη Γαλλία ή του AFD στη Γερμανία. 

Είναι ένα πλεονέκτημα που έχουν οι ηπειρωτικές δημοκρατίες έναντι των ΗΠΑ και του Ηνωμένου Βασιλείου, και μπορεί να είναι αρκετό για να προστατεύσει το κεντρώο στάτους κβο φέτος. Αλλά οι δημογραφικές εξελίξεις στην Ευρώπη δείχνουν ότι οι κεντρώοι πολιτικοί δεν μπορούν να υπολογίζουν σε αυτό για πολλούς ακόμη εκλογικούς κύκλους. Ως υπενθύμιση, ο Wilders έγραψε χθες το βράδυ στο Twitter: "Ο Rutte δεν απαλλάχθηκε ακόμη από εμένα ".

Θα χρειαστεί μια σαφής νέα κατανόηση των λειτουργιών και των δυνατοτήτων της ΕΕ ούτως ώστε οι δυνάμεις που τάσσονται υπέρ της ΕΕ να εξακολουθήσουν να νικούν. Πολλά θα εξαρτηθούν από το πώς η ΕΕ θα χειριστεί το Brexit: Οι Ολλανδοί μπορεί να αισθανθούν αποστροφή προς ενδεχόμενη τιμωρητική προσέγγιση από πλευράς ΕΕ και να ενθαρρυνθούν να εξετάσουν την επιλογή του Nexit αν το Ηνωμένο Βασίλειο τα καταφέρει καλά ως αυτόνομο έθνος-κράτος.

Θα χρειαστεί επίσης να σημειωθεί πρόοδος στην ενοποίηση -ή συναίνεση για σκληρότερες συνοριακές πολιτικές- ώστε το μεταναστευτικό να βρίσκεται εκτός ατζέντας στις επόμενες εκλογές, όχι μόνο στην Ολλανδία αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη. Αν τίποτα από αυτά δεν συμβεί, δεν θα χωρίζουν πολλά την Ευρώπη από μια αναμπουμπούλα του στυλ του Trump.